Unit 6: Terang dan Gelap
Unit ini membincangkan sumber cahaya (matahari, lampu, api), keadaan terang dan gelap untuk melakukan aktiviti, pembentukan bayang-bayang apabila cahaya dihalang objek, kejelasan bayang-bayang bergantung pada objek, dan permainan bayang-bayang seperti wayang kulit.
Cahaya diperoleh daripada pelbagai sumber:
| Matahari | sumber cahaya semula jadi pada waktu siang | |
| Lampu | lampu jalan, lampu kereta, lampu rumah | |
| Api | nyalaan lilin, pelita dan obor | |
Kita mudah melakukan aktiviti dalam keadaan terang. Sumber cahaya diperlukan apabila melakukan aktiviti dalam keadaan gelap (contohnya lampu suluh dalam kotak hitam).
Dalam keadaan terang, kita mudah melakukan aktiviti
Dalam keadaan gelap, kita sukar melakukan aktiviti tanpa sumber cahaya
Lampu suluh membantu melihat dalam keadaan gelap
Bayang-bayang terhasil apabila cahaya dihalang oleh objek. Bayang-bayang watak dalam wayang kulit sama bentuk dengan objek watak kerana cahaya tidak boleh menembusi objek watak.
Cahaya lampu suluh + objek = bayang-bayang pada skrin
Objek bergerak = bayang-bayang bergerak
Cahaya tidak boleh menembusi objek tebal
Kejelasan bayang-bayang bergantung kepada objek yang digunakan:
| Kertas tebal | bayang-bayang jelas | |
| Kertas surih | bayang-bayang kurang jelas | |
| Plastik jernih | tiada bayang-bayang atau sangat kurang jelas | |
Contoh permainan bayang-bayang yang menarik:
Wayang kulit — permainan bayang-bayang tradisional yang popular
Bayang-bayang seni tangan — pelbagai corak menggunakan tangan
Wayang kertas — dihasilkan dengan kotak, kertas putih, lidi dan lampu suluh
Matahari ialah sumber cahaya semula jadi. Bayang-bayang terbentuk apabila cahaya dihalang objek. Objek tebal (kertas tebal) hasilkan bayang jelas, objek lutsinar (plastik jernih) hasilkan bayang kurang jelas atau tiada.
📝 Kosa Kata
Wayang kulit ialah permainan bayang-bayang tradisional Malaysia. Watak-wayang diperbuat daripada kulit lembu yang dipintal dan dijemur — apabila cahaya lampu dihalang oleh watak pada layar putih, bayang-bayang yang terbentuk adalah sama bentuk dengan watak asalnya! Bayang-bayang seni tangan pula hanya menggunakan lampu suluh dan kreativiti tangan!
Uji Minda!
15 soalan • Boleh buat!