Tema 1: Inkuiri dalam Sains
Tema ini mengandungi 2 unit pembelajaran: Kemahiran Saintifik dan Peraturan Bilik Sains. Murid mempelajari kemahiran proses sains, kemahiran manipulatif, serta peraturan yang perlu dipatuhi di Bilik Sains untuk menjalankan penyiasatan dengan selamat dan berdisiplin.
Memerhati ialah kemahiran menggunakan semua deria untuk mengumpul maklumat tentang sesuatu objek dan fenomena:
Penglihatan — melihat bunga api yang cantik
Pendengaran — mendengar bunyi letupan yang kuat
Sentuhan — merasa kek yang lembut
Rasa — merasa kek yang sedap
Bau — berbau asap apabila lilin ditiup
Mengelas ialah mengasingkan objek mengikut ciri yang sama, contohnya koleksi setem boleh diasingkan mengikut ciri warna dan ciri bentuk:
Ciri warna — setem berwarna berlainan
Ciri bentuk — segi tiga, segi empat
Buku sekolah boleh dikelaskan mengikut saiz, warna atau subjek
Bahan lain yang boleh dikelas: duit syiling, wang kertas, poskad, kad ucapan
Mengukur ialah membuat pemerhatian menggunakan nombor dan alat berunit piawai:
Jam randik digital mengukur masa larian
Langkah 1: tekan butang set semula ke sifar
Langkah 2: tekan butang mula mengambil bacaan
Langkah 3: tekan butang sekali lagi untuk memberhentikan kiraan
Pembaris mengukur panjang dalam unit sentimeter (cm)
Hujung objek diletakkan pada senggat '0' dan mata diletakkan pada tanda lurus
Membuat inferens ialah menyatakan kesimpulan awal yang munasabah untuk menerangkan pemerhatian:
Pemerhatian: pokok hijau dan segar → inferens: disiram setiap hari atau diberi baja
Pemerhatian: pokok layu dan kuning → inferens: kurang air, tanah kering, atau diserang serangga
Inferens mungkin benar atau tidak benar
Langkah: pemerhatian → penerangan munasabah → kesimpulan awal
Meramal ialah membuat jangkaan tentang sesuatu peristiwa yang akan berlaku:
Ramalan dibuat berdasarkan pemerhatian, pengalaman lalu, data atau pola
Meramal tidak sama dengan meneka
Ramalan boleh dibuat lebih daripada satu
Contoh: ramalkan warna krim yang seterusnya dalam satu siri
Berkomunikasi ialah memberi penerangan tentang tindakan, objek atau peristiwa menggunakan perkataan atau simbol grafik:
Merekod maklumat dalam bentuk jadual
Memindahkan maklumat jadual kepada carta palang
Simbol grafik: jadual, graf, rajah, model
Bentuk komunikasi kreatif: melukis poster, carta bergambar, carta pai, bercerita
Kemahiran manipulatif ialah kemahiran psikomotor dalam penyiasatan sains:
Menggunakan dan mengendalikan peralatan dan bahan sains dengan betul (sauk, botol, kanta tangan)
Mengendalikan spesimen dengan betul dan cermat
Kain berlubang digunakan untuk tutup botol supaya belalang boleh bernafas
Daun diberikan sebagai makanan untuk spesimen
Melakar ialah cara merekod maklumat dalam bentuk gambar rajah — lakaran hendaklah jelas, tepat dan berlabel:
Melakar bikar: bentuk, larutan, label 'bikar' dan 'larutan'
Melakar tabung uji: bentuk, penutup, larutan, label
Setiap lakaran perlu dilabelkan dengan betul
Gunakan pembaris untuk membuat garisan lurus
Selepas menjalankan penyiasatan sains, peralatan perlu dijaga:
Membersihkan peralatan sains
Mengeringkan peralatan sains
Menyimpan peralatan dan bahan sains dengan betul dan selamat
Kemahiran Proses Sains ada enam: memerhati, mengelas, mengukur dan menggunakan nombor, membuat inferens, meramal, berkomunikasi. Kemahiran Manipulatif pula ialah kemahiran psikomotor menggunakan peralatan, spesimen, melakar, membersih dan menyimpan.
Peraturan sebelum memulakan aktiviti:
Membuka semua pintu dan tingkap supaya mendapat cahaya dan aliran udara yang baik
Memakai kasut yang bertutup bagi mengelakkan kecederaan
Beratur sebelum memasuki bilik sains
Meletakkan beg sekolah di luar bilik sains
Tidak makan dan minum di dalam bilik sains
Peraturan semasa aktiviti:
Mengambil peralatan sains dengan cermat dan tertib
Tidak menconteng meja dan merosakkan peralatan sains
Tidak berlari atau bermain di dalam bilik sains
Tidak melakukan aktiviti tanpa arahan guru
Segera memaklumkan kepada guru jika berlaku kecederaan atau kerosakan peralatan
Peraturan selepas aktiviti:
Membersihkan peralatan sains yang telah digunakan
Menutup suis kipas dan lampu bagi mengelakkan pembaziran elektrik
Menyimpan peralatan dan bahan sains dengan betul dan selamat
Peraturan bilik sains mendisiplinkan kita dan boleh diamalkan dalam kehidupan seharian. Ia menjamin kebersihan, kemanan, keselamatan dan kelancaran penyiasatan. Peraturan ini juga boleh diamalkan di bilik khas lain seperti pusat sumber, bilik muzik, bilik komputer dan surau.
📝 Kosa Kata
Kemahiran Proses Sains ada enam jenis, dan semuanya bermula dengan memerhati menggunakan deria kita. Apabila kamu melihat ais mencair, kamu sedang memerhati — dan apabila kamu katakan 'mungkin ais mencair kerana suhu bilik panas', kamu sedang membuat inferens!
Uji Minda!
18 soalan • Boleh buat!