Unit 8: Bahan
Unit ini memperkenalkan sumber asas bahan (tumbuh-tumbuhan, haiwan, petroleum, batuan), pelbagai sifat bahan (menyerap air, kalis air, terapung/tenggelam, mengalirkan arus elektrik, penembusan cahaya, mengalirkan haba, kekenyalan) serta pemilihan bahan untuk mereka cipta objek.
Objek diperbuat daripada pelbagai sumber asas:
| Tumbuh-tumbuhan | getah (tayar), kayu (almari), kapas (baju) | |
| Haiwan | bulu biri-biri (sweater), kulit lembu (kasut), kokun sutera (kain sutera) | |
| Petroleum | plastik (beg, botol), kain sintetik (baju hujan, khemah) | |
| Batuan | logam/emas (rantai, duit syiling), tanah liat (seramik, batu bata), pasir (cermin, kaca) | |
Petroleum ialah minyak berwarna hitam yang diperoleh dari dalam tanah untuk dijadikan petrol dan bahan lain.
Terbentuk daripada hidupan yang telah mati berjuta-juta tahun dahulu
Diproses menjadi plastik dan kain sintetik
Sumber asas bagi banyak objek harian
Empat sumber asas bahan: tumbuh-tumbuhan (getah, kayu, kapas), haiwan (bulu, kulit, sutera), petroleum (plastik, kain sintetik), batuan (logam, tanah liat, pasir).
Aktiviti titiskan air pada objek untuk menguji keupayaan menyerap air:
Bahan menyerap air: tisu dapur, kain kapas
Bahan kalis air: belon, plastik
Air akan diserap oleh bahan yang menyerap air
Air akan kekal ada pada bahan yang kalis air
Selepas dimasukkan ke dalam air, objek boleh terapung atau tenggelam:
Terapung: belon, batang aiskrim, pembaris plastik
Tenggelam: batu, kunci, pensel, gelas kaca
Kesesuaian bahan bergantung pada ketumpatan
Dalam litar elektrik lengkap, gantikan suis dengan objek yang diuji. Mentol menyala = bahan mengalirkan arus elektrik.
Mengalirkan arus: duit syiling, kerajang aluminium, mata pensel
Tidak mengalirkan arus: belon, lidi, sudu seramik, plastik, tali kulit
Letakkan objek di hadapan mata dan lihat objek lain. Tahap kejelasan pandangan menunjukkan kebolehan penembusan cahaya:
Plastik lut sinar: jelas nampak
Plastik berwarna/kertas berwarna: tidak jelas
Belon/batang aiskrim: tidak nampak
Dua sifat bahan yang diuji dengan merendam dalam air panas dan dengan menarik objek:
| Mengalirkan haba | kerajang aluminium, duit syiling — berasa panas selepas direndam | |
| Tidak mengalirkan haba | polistirena, sudu seramik, batang aiskrim — tiada perubahan | |
| Kenyal | belon, gelang getah, spring — boleh ditarik dan kembali ke bentuk asal | |
| Tidak kenyal | sudu plastik, batang aiskrim, paku — tidak boleh ditarik | |
Sifat bahan: menyerap air/kalis air, terapung/tenggelam, mengalirkan arus elektrik, penembusan cahaya, mengalirkan haba, dan kekenyalan (kebolehan kembali ke bentuk asal selepas ditarik/dipicit/diregangkan).
Pemilihan jenis bahan yang bersesuaian memastikan objek berfungsi dengan baik. Contoh mereka cipta kereta mainan kitar semula:
1. Mengenal pasti masalah
2. Menjana idea — guna bahan kitar semula
3. Membuat lakaran idea
4. Menyediakan alat dan bahan (getah untuk menggerakkan kereta — kenyal)
5. Membina kereta mainan dengan batang aiskrim, straw, penutup botol, bateri, gelang getah
Sesuatu objek dicipta berdasarkan kesesuaian sifat bahan dengan fungsinya:
Periuk diperbuat daripada logam kerana logam mengalirkan haba dengan baik
Kain kapas sesuai mengelap cecair kerana menyerap air
Bola sepak & belon perlu kenyal
Lampu terendak: guna pengetahuan sumber asas dan sifat bahan
Pemilihan jenis bahan penting untuk memastikan objek berfungsi dengan baik: periuk logam (mengalirkan haba), tuala kapas (menyerap air), tayar getah (kenyal & kalis air).
📝 Kosa Kata
Petroleum yang menghasilkan plastik terbentuk daripada hidupan yang telah mati berjuta-juta tahun dahulu! Itulah sebabnya sumber petroleum dikira tidak boleh dibaharui. Pengeluaran periuk menggunakan logam kerana logam mengalirkan haba dengan baik, manakala tuala kapas sesuai mengelap air kerana kain kapas menyerap air dengan cemerlang.
Uji Minda!
18 soalan • Boleh buat!