Unit 10: Tun Perak Bendahara Terbilang
Tun Perak ialah bendahara terbilang dalam Kesultanan Melayu Melaka. Beliau merupakan tokoh utama yang membangunkan Melaka sehingga mencapai zaman kegemilangan. Unit ini menghuraikan riwayat hidup, peranan dan kebijaksanaan Tun Perak.
Tun Perak ialah tonggak utama pentadbiran KMM, berasal daripada keluarga pembesar:
| Nama Bapa | Bendahara Seri Wak Raja Tun Perpatih Serdang | |
| Adik-beradik | 1. Tun Kudu 2. Tun Perpatih Putih | |
| Jawatan | 1. Penghulu Klang 2. Penghulu Bendahari Melaka 3. Bendahara Melaka | |
Tun Perak menyandang beberapa jawatan penting sebelum menjadi Bendahara Melaka:
Sebagai Penghulu Klang, beliau membawa penduduk Klang termasuk keluarga tentera ke Melaka untuk melawan tentera Siam — strategi ini menaikkan semangat juang tentera
Dilantik sebagai Bendahara Melaka oleh Sultan Muzaffar Shah atas kebijaksanaannya
Dianugerahi gelaran Bendahara Paduka Raja
Berkhidmat sebagai bendahara kepada empat orang sultan: Sultan Muzaffar Shah, Sultan Mansur Shah, Sultan Alauddin Riayat Shah dan Sultan Mahmud Shah
Meninggal dunia semasa pemerintahan Sultan Mahmud Shah
Meninggalkan wasiat kepada Sultan Mahmud Shah supaya menjadi pemerintah yang adil
Tun Perak berkhidmat kepada 4 orang sultan (Muzaffar Shah, Mansur Shah, Alauddin Riayat Shah, Mahmud Shah) dan dianugerahi gelaran Bendahara Paduka Raja. Bapanya juga pernah Bendahara Melaka.
KMM mencapai kegemilangan semasa Tun Perak menjadi bendahara. Empat peranan utamanya:
| Ketua Pembesar | Menjalankan tugas sultan apabila gering/ke luar negara; tugas pentadbiran atas arahan sultan; memastikan undang-undang dipatuhi | |
| Penasihat Sultan | Menasihati sultan dalam hal ehwal pemerintahan; menasihati sultan memerintah mengikut ajaran Islam | |
| Ketua Diplomat | Mengurus hubungan diplomatik dengan China dan Siam; menyambut utusan dari Pasai dan China; menghantar rombongan persahabatan ke Siam | |
| Panglima Tentera | Membantu Sultan Mansur Shah meluaskan empayar; mengalahkan Pahang (di bawah Siam); membantu Sultan Pasai menghadapi perang saudara | |
Tun Perak menjalankan empat peranan utama dengan cemerlang: Ketua Pembesar, Penasihat Sultan, Ketua Diplomat, dan Panglima Tentera — membawa KMM kepada zaman kegemilangan.
Kebijaksanaan Tun Perak menyumbang kepada kegemilangan KMM dalam lima bidang:
Pentadbiran: Mewujudkan kerjasama erat antara sultan dengan pembesar — empayar Melaka meliputi Tanah Melayu, pantai timur Sumatera, dan Kepulauan Riau-Lingga
Pertahanan: Mengarah jamung dipasang pada setiap pokok bakau di sepanjang pantai — tentera Siam menyangka ramai tentera Melaka bersiap sedia, lalu membatalkan serangan
Diplomatik: Menulis surat kepada Raja Siam untuk menjalin hubungan persahabatan — Raja Siam menyambut baik hasrat tersebut
Agama Islam: Berpegang teguh kepada ajaran Islam, menggalakkan ulama ke Melaka, menasihati sultan memerintah mengikut ajaran Islam
Mempertahankan KMM: Apabila anaknya Tun Besar dibunuh oleh Raja Muhammad, Tun Perak melarang pengikut menuntut bela, sebaliknya meminta setia kepada Sultan Melaka
Kebijaksanaan Tun Perak: pentadbiran (kerjasama sultan-pembesar), pertahanan (strategi jamung di pokok bakau), diplomatik (surat kepada Raja Siam), agama Islam (menggalakkan ulama), dan mempertahankan KMM (menahan pengikut menuntut bela).
Kebijaksanaan Tun Perak terbukti dalam peristiwa anaknya Tun Besar dibunuh oleh Raja Muhammad:
Peristiwa bermula apabila destar Raja Muhammad jatuh terkena bola raga yang disepak oleh Tun Besar
Raja Muhammad membunuh Tun Besar
Tun Perak melarang pengikutnya menuntut bela
Sebaliknya meminta mereka supaya setia kepada Sultan Melaka
Kebijaksanaan Tun Perak mentadbir, mempertahankan kerajaan dan membuat keputusan mendapat kepercayaan sultan
Tun Perak meninggalkan wasiat kepada Sultan Mahmud Shah:
Supaya menjadi pemerintah yang adil
Kita harus mencontohi dan menghargai jasa Tun Perak
Nilai kepimpinan Tun Perak boleh dicontohi dalam kehidupan harian
Peristiwa destar Raja Muhammad menunjukkan kebijaksanaan Tun Perak meletakkan kesetiaan kepada Sultan Melaka melebihi dendanya sendiri. Wasiat beliau kepada Sultan Mahmud Shah: jadilah pemerintah yang adil.
📝 Kosa Kata
Tun Perak berkhidmat kepada 4 orang sultan sepanjang hayatnya! Strategi beliau memasang jamung (suluh) pada pokok bakau di sepanjang pantai Melaka berjaya menakut-nakutkan tentera Siam — mereka menyangka ribuan tentera Melaka sedang menunggu! Apabila anaknya Tun Besar dibunuh oleh Raja Muhammad, Tun Perak menahan dendam dan menyuruh pengikut setia kepada Sultan — membuktikan kesetiaan mutlak kepada raja dan negara.
Uji Minda!
22 soalan • Boleh buat!