Tajuk 1: Warisan Negara Kita
Tajuk ini memberikan pendedahan tentang warisan negara Malaysia yang unik dan istimewa. Negara kita mempunyai banyak warisan yang diwarisi daripada Kerajaan Melayu Melaka yang kini termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan Malaysia seperti institusi raja, agama Islam dan bahasa Melayu. Warisan ini mendasari asas pembinaan negara Malaysia pada masa ini. Tajuk ini mengandungi 3 unit pembelajaran.
Institusi raja di negara kita telah wujud sejak Zaman Kerajaan Melayu Awal dan diwarisi sehingga kini. Sultan ialah ketua kerajaan yang berkuasa ke atas rakyat dan kerajaannya. Baginda menduduki tempat tertinggi dalam sistem pemerintahan dan merupakan payung kepada rakyat.
Zaman Kerajaan Melayu Awal: Sultan ialah ketua kerajaan, berkuasa mutlak, semua keputusan undang-undang dan pentadbiran terletak di tangan Sultan.
Pentadbiran British: Institusi raja dikekalkan dengan Sultan sebagai ketua negeri, tetapi Sultan hanya ketua agama Islam dan adat istiadat; British menjadi penasihat pentadbiran.
Masa kini: Wujud institusi Yang di-Pertuan Agong; kuasa tertakluk di bawah Perlembagaan; pentadbiran negara oleh Perdana Menteri, negeri oleh Menteri Besar/Ketua Menteri.
Hubungan dua hala antara Raja dengan rakyat telah lama wujud sebelum Kesultanan Melayu Melaka. Hubungan ini membawa kepada wujudnya konsep daulat dan derhaka.
Daulat melambangkan kekuasaan Raja terhadap kerajaan dan kawasan pemerintahannya.
Derhaka bermaksud rakyat ingkar kepada perintah Raja.
Waadat Demang Lebar Daun dengan Sang Sapurba (daripada Sejarah Melayu): rakyat memberi taat setia sepenuhnya kepada Raja, Raja mentadbir dengan adil dan saksama.
Sebagai rakyat, kita perlu patuh dan taat setia kepada Raja bagi memastikan negara sentiasa aman.
Sembilan buah negeri mengekalkan institusi raja di negara kita. Kedudukan Sultan sebagai ketua negeri jelas dalam Undang-undang Tubuh setiap negeri (contohnya Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895).
| Perlis | Raja | |
| Kedah | Sultan | |
| Perak | Sultan | |
| Selangor | Sultan | |
| Negeri Sembilan | Yang di-Pertuan Besar (Yamtuan Besar) | |
| Johor | Sultan | |
| Pahang | Sultan | |
| Terengganu | Sultan | |
| Kelantan | Sultan | |
Negeri tanpa Sultan (Pulau Pinang, Melaka, Sarawak, Sabah) diketuai Yang di-Pertua Negeri. Wilayah Persekutuan diketuai Yang di-Pertuan Agong. Negara Asia yang mengekalkan institusi raja: Malaysia (Yang di-Pertuan Agong), Arab Saudi (Raja), Thailand (Raja), Jepun (Maharaja), Kemboja (Raja), Brunei (Sultan).
Institusi raja ialah satu sistem pemerintahan yang memartabatkan Sultan atau Raja sebagai ketua negeri. Daulat = kekuasaan Raja; derhaka = rakyat ingkar perintah Raja. Kita menghargai institusi raja dengan meraikan Hari Keputeraan Sultan, mengisytiharkan Bandar Diraja, dan menamai masjid/jalan/bangunan bersempena nama Sultan.
Agama Islam telah berkembang di negara kita sejak Zaman Kerajaan Melayu Awal seperti di Kedah Tua dan Terengganu sebelum ke Melaka. Sebelum kedatangan Islam, wujud pengaruh Hindu dan Buddha dalam kalangan masyarakat tempatan seperti di Lembah Bujang.
Penyebaran Islam dibawa oleh pedagang dari Arab dan Parsi melalui jalan laut ke India dan Sumatera Utara, serta melalui Jalan Sutera ke China.
Kesultanan Melayu Melaka menjadikan Islam sebagai agama rasmi.
Bukti kedatangan Islam: Batu Bersurat di Teresat, Kuala Berang, Terengganu bertarikh 1303 M.
Hukum Kanun Melaka ialah teks pertama yang menggunakan Islam sebagai perundangan, menjadi contoh undang-undang Islam di negeri lain.
Perlembagaan Malaysia menyebut agama Islam sebagai Agama Persekutuan. Namun, agama lain boleh diamalkan. Secara tidak langsung, perpaduan dalam kalangan masyarakat di negara kita dapat diwujudkan.
Rakan berlainan agama bebas mengamalkan agama dan kepercayaan mereka.
Kita mesti saling menghormati amalan dan kepercayaan masing-masing untuk hidup harmoni.
Islam mengamalkan cara hidup harmoni pada peringkat keluarga, sekolah, masyarakat dan negara — begitu juga agama lain.
Setiap individu melaksanakan tanggungjawab ke arah mewujudkan kehidupan harmoni pada setiap peringkat:
| Keluarga | Saling menghormati, saling membantu, mengeratkan perhubungan | |
| Masyarakat | Toleransi antara kaum, menghulurkan bantuan, menziarahi jiran tetangga | |
| Negara | Menjaga keselamatan, memelihara keharmonian dan kemakmuran, menjamin kestabilan | |
| Sekolah | Menghormati warga sekolah, menjaga kebersihan, menceriakan sekolah | |
| Haiwan | Menyayangi, mengasihani, melindungi | |
| Alam sekitar | Memelihara, memulihara, mengindahkan persekitaran | |
Kesenian Islam yang menjadi warisan di negara kita dapat dilihat dalam seni bina, seni khat dan seni muzik.
Seni bina Islam: Masjid Putra, Putrajaya (mimbar dan menara), Istana Terengganu, Bangunan Dewan Undangan Negeri di Kuching, Sarawak.
Ukiran bercorak geometri dan flora serta tulisan khat dijadikan hiasan pada bangunan.
Seni khat: kemahiran menulis tulisan Arab atau Jawi dengan gaya menarik; digunakan pada logo, corak, ukiran barang perhiasan, senjata dan kad ucapan.
Alat penulisan khat: kertas, dakwat, pena buluh atau pena besi, pensel khat.
Seni muzik Islam: alat muzik seperti kompang dan gambus.
Islam ialah Agama Persekutuan tetapi agama lain bebas diamalkan — inilah asas perpaduan Malaysia. Batu Bersurat Kuala Berang (1303 M) dan Hukum Kanun Melaka ialah bukti awal kedatangan Islam. Seni khat ialah seni kaligrafi Islam menggunakan tulisan Arab/Jawi.
Bahasa Melayu berasal daripada rumpun Austronesia, antara 200 bahasa yang dipertuturkan di Kepulauan Melayu. Sifat bahasa Melayu yang sederhana dan mudah menerima unsur luar menjadikannya bahasa yang terkenal di dunia.
Bahasa Melayu berkembang dari Palembang, Sumatera dan dari Tanah Melayu.
Pada Zaman Kesultanan Melayu Melaka, bahasa Melayu berkembang sebagai lingua franca.
Kedatangan Islam memperkenalkan tulisan Jawi dan memperkayakan perbendaharaan kata bahasa Arab.
Kedatangan pengaruh Eropah memperkaya bahasa Melayu dengan kosa kata bahasa Sanskrit, Arab, Portugis, Belanda, Inggeris, Cina dan Tamil.
Bahasa Melayu Modne dipengaruhi oleh pelbagai bahasa asing. Contoh kosa kata yang dipinjam:
| Sanskrit | Raja (Rajha), Negara (Nagara), Dewa | |
| Arab | Halal, Akhbar (berita, surat khabar) | |
| Portugis | Almari (Alamario), Sepatu (Sapato) | |
| Belanda | Laci (Laatje), Balkoni (Balkon) | |
| Inggeris | Setem (Stamp), Teksi (Taxi), Kelas (Class) | |
| Cina | Laici, Kongsi | |
| Tamil | Kapal (Kappal), Ayah (Ayyaa) | |
Bahasa Melayu sebagai lingua franca berperanan sebagai bahasa perdagangan, perhubungan, pentadbiran, perundangan, ilmu dan persuratan.
| Bahasa Perdagangan | Memudahkan urusan jual beli; 84 bahasa dipertuturkan di Pelabuhan Melaka pada Zaman Kesultanan Melayu Melaka. | |
| Bahasa Perhubungan | Digunakan antara kerajaan Melayu dengan kerajaan luar, contohnya surat Sultan Kelantan kepada Wright William Duff (1900-1901). | |
| Bahasa Pentadbiran | Digunakan dalam sistem pentadbiran dan pemerintahan pada Zaman Kesultanan Melayu Melaka. | |
| Bahasa Perundangan | Digunakan dalam Hukum Kanun Melaka — panduan penting pentadbiran dan pemerintahan. | |
| Bahasa Ilmu | Golongan ulama menyampaikan ilmu agama kepada Raja-raja Melayu di istana dalam bahasa Melayu. | |
| Bahasa Persuratan | Karya seperti Tuhfat Al-Nafis oleh Raja Ali Haji (1885) tentang Kesultanan Johor Riau. | |
Bahasa Melayu terus digunakan sebagai bahasa pentadbiran dan perhubungan oleh kerajaan-kerajaan Melayu walaupun British menggunakan bahasa Inggeris. Penubuhan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) pada 1956 penting untuk memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, rasmi dan ilmu.
Surat Sultan Kedah, Sultan Muhammad Jewa kepada pedagang British — bukti bahasa Melayu sebagai bahasa perhubungan.
DBP ditubuhkan pada 1956 untuk mengembangkan bahasa dan sastera Melayu, menerbitkan buku, mencipta istilah.
Bahasa Melayu dipelajari di peringkat antarabangsa: Beijing Foreign Studies University (BFSU) China, SOAS University of London UK, Leiden University Belanda.
Terdapat 37 buah negara yang mempunyai taburan penutur bahasa Melayu, termasuk Malaysia, Indonesia, Singapura, Brunei, Selatan Thailand, Filipina, Kemboja, Sri Lanka, Vietnam (Melayu Champa), Pulau Cocos dan Afrika Selatan.
Francois Valentijn (penulis Belanda, 1726): "...tidak mengetahui bahasa ini, awak dianggap sebagai seorang yang tidak terpelajar di Timur..."
Bahasa Melayu berasal daripada rumpun Austronesia dan menjadi lingua franca Zaman Kesultanan Melayu Melaka. Tulisan Jawi dibawa oleh Islam. DBP (1956) memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, rasmi dan ilmu. Bahasa Melayu dipelajari di 37 negara di seluruh dunia.
📝 Kosa Kata
Institusi raja Malaysia unik — sistem giliran antara sembilan Raja-raja Melayu tidak terdapat di mana-mana negara beraja lain di dunia! Bahasa Melayu pula dipelajari di 37 negara, termasuk di SOAS London dan Leiden University Belanda — penulis Belanda Francois Valentijn (1726) berkata sesiapa yang tidak tahu bahasa Melayu dianggap 'tidak terpelajar di Timur'.
Uji Minda!
24 soalan • Boleh buat!